Bút bi cao cấp

Bút BI

Tiền thân của bút bi là những cây viết làm bằng thân cây sậy, cây tre, lông chim, lông thú… phải nhúng vào mực mới viết ra chữ, hoặc dùng ngòi kim loại có kèm theo bình mực (chúng ta gọi là bút máy: fountain pen). Bút bi dùng một hòn bi nhỏ bằng đồng, thép hoặc tungsten carbide để phân phối mực khi viết. Tuy khá thông dụng nhưng các loại bút máy trước đây dùng chất lỏng làm mực thường có những khuyết điểm:

- Mực không chảy đều;

- Mực lâu khô, hoặc khô mau thì làm bút tắc mực, phải lau kỹ mực mới chảy tiếp;

- Đem lên máy bay sẽ tràn mực ra ngoài vì áp suất không khí thay đổi.

Những khuyết điểm đó không còn nữa với sự ra đời của bút bi. Laszlo Biro, một ký giả người Hung gia lợi (Hungary) nảy ra sáng kiến khắc phục những khuyết điểm đó khi ông đến thăm một nhà in báo. Mực máy in khô nhanh và không lem, không nhoè. Ông quyết tâm làm ra cây viết mới, dùng một viên bi kim loại nhỏ xíu lăn đi lăn lại cuối một ống dài chứa mực đậm đặc. Bi có hai nhiệm vụ:

- Dùng như một nắp đậy ống, cho mực không tràn ra ngoài.

- Để cho mực chảy ra ngoài theo mức độ kiểm soát được.

Tháng 6 năm 1943, Biro và anh là Georg, một nhà hoá học, nộp bản quyền sáng chế với Văn phòng Bản quyền châu Âu để chế tạo loại bút Biro. Sau đó, chính phủ Anh mua quyền sáng chế để làm bút dùng cho phi hành đoàn Không lực Hoàng gia, vì bút vừa cứng chắc hơn bút thường, vừa không chảy mực ở cao độ. Thành công này đưa cây viết Biro ra ngoài ánh sáng, và trong Thế chiến II bút bi được sử dụng rộng rãi trong giới quân sự vì bền chắc, chịu đựng được môi trường trận địa.

Ở Hoa kỳ, thành công đầu tiên khi đưa bút bi ra thương trường để thay thế cây viết máy là do Milton Reynolds năm 1945, với quảng cáo: “Cây bút đầu tiên viết được dưới nước”. Reynolds bán được 10 ngàn bút loại này, giá rất mắc ($10 một cây) vì là kỹ thuật tân tiến.

Cũng năm 1945, một người Pháp tên Marcel Bich đã phát triển được cách chế tạo bút bi theo kỹ nghệ với số lượng lớn để hạ giá thành. Bich giới thiệu loại bút này ở châu Âu năm 1949, và gọi là bút “BIC”, theo tên ông rút ngắn cho dễ nhớ. Mười năm sau bút BIC được đưa vào thị trường Mỹ.

Lúc đầu công chúng ngại mua bút BIC vì có nhiều thương hiệu khác cũng được đem bán. Công ty BIC liền dùng nhiều thủ thuật quảng cáo trên truyền hình, hạ giá xuống còn 29 cents, và năm sau, chỉ còn 10 cents. Hiện nay công ty BIC chế tạo cả triệu cây viết bi mỗi ngày.


Cấu trúc cây viết bi

Phần chính của cây viết dĩ nhiên là hòn bi, dùng làm miếng đệm giữa giấy bạn viết và mực mau khô bên trong bút. Bi lăn tròn và chuyển mực ra ngoài đều đặn từ bình mực, thường là một ống dài bằng plastic.

Bi được giữ tại chỗ - giữa giấy và ống mực - bằng một hốc nhỏ, tuy chật hẹp nhưng bi vẫn lăn được đều đặn khi ta viết. Mực từ ống đi ra ngoài theo với viên bi là nhờ trọng lực. Chuyển động lăn tròn đưa mực xuống đầu viên bi khi ta viết, đồng thời ngăn không cho không khí đi vào ống làm khô mực.

Bút được phân làm nhiều loại tùy theo độ lớn của bi: Bút 0.5mm có viên bi khi viết ra tạo thành một đường rộng 0.5 mm. Bút 0.1 mm được gọi là ultra fine (nét chữ cực thanh mảnh).


Mực

Mực là một loại chất lỏng hoặc keo mềm (paste) có nhiều màu,  thường là đen hay xanh đậm.

Mực có từ 2,500 năm trước Công nguyên, dùng trong những chữ viết tượng hình tìm thấy tại cổ Ai Cập và Trung Hoa, gồm  muội đèn trộn với keo. Hỗn hợp này được cho vào khuôn, phơi khô, mài ra với nước trước khi dùng.

Nhiều chất lỏng có màu lấy ra từ hoa trái, cây cỏ, thú vật và khoáng vật cũng được dùng làm mực (như mồng tơi trong bài hát nói trên). Trong nhiều thế kỷ, người ta pha một loại muối sắt hòa tan được với chất tannin để làm mực và đó là căn bản của loại mực xanh-đen chúng ta dùng hiện giờ. Mực mau khô ngày nay có ba phần tử:

1. Chất lỏng
2. Chất làm màu
3. Chất thêm vào (để màu và chất lỏng cố định với nhau).

Trong trường hợp bút bi, mực phải rất đặc để khỏi chảy ra ngoài ống và mau khô, nhưng lại phải lỏng đủ để chịu tác dụng của trọng lực. Đó là lý do ta không viết lộn ngược được (đầu bút lên trên, đuôi bút xuống dưới) vì bút cần trọng lực để đẩy mực vào bi.


Hai loại bút bi đặc chế

1. Bút không gian: Từ thập niên 1960 bút được các phi hành gia không gian Hoa Kỳ và Liên Xô dùng. Ống mực được nén (khoảng 40 lbs/sq in) và mực là loại đặc biệt viscoelastic (giống như ximăng cao su đậm đặc). Đầu bi phải lăn sao cho mực đậm đặc tan chảy ra, để viết được trên mọi nơi, kể cả viết dưới nước. Loại bút thường phải dùng trọng lực đẩy mực ra nên cuối ống để trống cho không khí vào được. Bút không gian không có lỗ trống, vì để giữ cho mực khỏi bốc hơi hoặc chảy ra ngoài. Bút có thể bền 100 năm so với bút thường chỉ dùng trung bình khoảng hai năm.

2. Bút tẩy xóa được rất thông dụng khi được đưa ra thị trường vào thập niên 1980. Khác với bút bi thường, vì dùng loại mực bằng xi măng cao su lỏng (liquid rubber cement), khi viết ra, chữ có thể tẩy xóa được. Tuy nhiên, nếu để quá 10 giờ, mực cứng lại không tẩy được.

Nói về bút bi, không thể không nhắc đến”nghề” bơm mực đã nuôi sống một lớp người bị đẩy ra ngoài lề đường, tìm mọi cách mưu sinh sau cuộc đổi đời năm 1975. Trong tình trạng khan hiếm bút, không biết bằng cách nào họ đã “chế” ra được “mực” để bơm vào những cây bút bi đã dùng rồi... Loại “mực” này dĩ nhiên kém phẩm chất, khô ngay sau một vài ngày, và nhiều khi chảy lem tay chân và quần áo người dùng. “Nghề” độc nhất vô nhị này chắc chỉ có ở Việt Nam thời “xã nghĩa”! 

Phân phối độc quyền bút ký parker, Bút ký, but ky, but parker, but waterman, but cao cap, bút cao cấp, bút ký cao cấp, bút máy Parker,  bút máy waterman cao cấp, bút cao cấp Parker, Call: 0913377935, 0913380979